TÌNH HÌNH DIỄN BIẾN MỚI NHẤT VỀ BỆNH LỞ MỒM LONG MÓNG CHỦNG SAT1

19/04/2026 | Admin

Vi rút lở mồm long móng SAT1 vốn chủ yếu ở Châu Phi nay đang lan nhanh tại châu Á, tỷ lệ mắc bệnh lên đến 100% nếu đàn gia súc chưa có miễn dịch.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa báo cáo Thủ tướng Chính phủ về tình hình dịch bệnh lở mồm long móng serotype SAT1 và các biện pháp chủ động ngăn chặn xâm nhập vào Việt Nam.

Tỷ lệ chết cao ở con non

Bệnh lở mồm long móng (LMLM) là bệnh truyền nhiễm đã xuất hiện tại tất cả các châu lục trên thế giới. Vi rút gây bệnh có 7 tuýp huyết thanh (serotype) là: A, O, C, Asia 1, SAT1, SAT2, SAT3. Trong đó, vi rút serotype SAT1, SAT2, SAT3 lưu hành chủ yếu tại châu Phi. Trong quần thể gia súc cảm nhiễm chưa có miễn dịch phù hợp, tỷ lệ mắc bệnh có thể rất cao lên đến 100%; tỷ lệ chết thường thấp ở gia súc trưởng thành, khoảng 1-5%, nhưng có thể cao ở con non như bê, nghé, cừu non, lợn con, từ 20% hoặc cao hơn, chủ yếu do viêm cơ tim, suy tim cấp.

Ảnh chụp từ video về gia súc nhiễm bệnh LMLM serotype SAT1 tại Trung Quốc. Gia súc thường sốt cao 40 - 41,5°C, bỏ ăn, chảy nhiều nước dãi, xuất hiện mụn nước ở miệng, móng và bầu vú. — Ảnh chụp từ video về gia súc nhiễm bệnh LMLM serotype SAT1 tại Trung Quốc.

Gia súc thường sốt cao 40 - 41,5°C, bỏ ăn, chảy nhiều nước dãi, xuất hiện mụn nước ở miệng, móng và bầu vú.

Riêng vi rút LMLM serotype SAT1 chủ yếu lưu hành ở tiểu vùng Sahara của châu Phi với 13 chủng (topotype) khác nhau và thường gây nhiễm trên cừu, dê và trâu rừng. Tuy nhiên, theo báo cáo của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), chủng vi rút này đã xuất hiện tại Iraq từ tháng 3/2025, sau đó tiếp tục được báo cáo tại nhiều nước khu vực Trung Đông và Tây Á như: Bahrain, Iran, Israel, Kuwait, Lebanon, Ai Cập, Cộng hòa Síp, Thổ Nhĩ Kỳ, Azerbaijan.

Đặc biệt, từ đầu tháng 4/2026, Trung Quốc đã thông báo lần đầu tiên phát hiện 219 ca bệnh trên bò nhiễm vi rút serotype SAT1 topotype I tại 2 tỉnh Cam Túc và Tân Cương.

Vi rút serotype SAT1 chưa ghi nhận lưu hành tại Việt Nam. Tuy nhiên, với sự lây lan nhanh gần đây của chủng vi rút này, nguy cơ xâm nhiễm vào nước ta luôn hiện hữu; đặc biệt là qua việc vận chuyển trái phép động vật qua biên giới, cửa khẩu, đường mòn, lối mở.

Trong khi đó, các loại vắc xin phòng bệnh LMLM đang được cấp phép lưu hành tại Việt Nam chỉ có tác dụng bảo hộ với các chủng vi rút LMLM thuộc serotype O, A và ASIA1, không có khả năng bảo hộ đối với vi rút LMLM serotype SAT1. Vì vậy, trường hợp xâm nhập vào nước ta sẽ ảnh hưởng rất lớn sự phát triển của ngành chăn nuôi trâu bò, gây thiệt hại lớn về kinh tế nếu không chủ động ngăn chặn và ứng phó kịp thời.

Các giải pháp ngặn chặn nguy cơ SAT1 xâm nhập

Trước nguy cơ vi rút LMLM serotype SAT1 xâm nhập vào Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã chỉ đạo Cục Chăn nuôi và Thú y gửi văn bản đến toàn bộ các Sở Nông nghiệp và Môi trường trong toàn quốc về việc chủ động triển khai các biện pháp ngăn chặn.

Ưu tiên hàng đầu là giám sát, phát hiện sớm trường hợp nghi ngờ gia súc mắc bệnh LMLM tại các cơ sở, hộ chăn nuôi gia súc, đặc biệt tại khu vực có đường biên giới, báo cáo trường hợp nghi ngờ mắc bệnh LMLM để thực hiện lấy mẫu xét nghiệm định type vi rút; tiến hành điều tra ổ dịch và khống chế ổ dịch LMLM khi còn ở phạm vi hẹp.

Vi rút LMLM serotype SAT1 có tốc độ lây lan nhanh và nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam gây thiệt hại đàn gia súc. Ảnh: Hồ Thảo. — Vi rút LMLM serotype SAT1 có tốc độ lây lan nhanh và nguy cơ xâm nhập vào Việt Nam gây thiệt hại đàn gia súc. Ảnh: *Hồ Thảo*.

Các địa phương cần tăng cường kiểm soát vận chuyển, ngăn chặn buôn lậu gia súc và sản phẩm động vật tại khu vực biên giới, địa bàn trung chuyển, chợ đầu mối, cơ sở thu gom, mua bán, giết mổ gia súc. Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh cần sự phối hợp chặt chẽ giữa lực lượng thú y với công an, bộ đội biên phòng, quản lý thị trường và chính quyền địa phương trong việc ngăn chặn vận chuyển trái phép động vật, sản phẩm động vật qua biên giới.

Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn người chăn nuôi thực hành nghiêm các biện pháp chăn nuôi an toàn sinh học; tổ chức thông tin, tuyên truyền để người dân khu vực gần biên giới không mua, bán gia súc không rõ nguồn gốc, gia súc vận chuyển trái phép qua biên giới; chủ động xây dựng kế hoạch ứng phó ổ dịch bệnh do vi rút LMLM serotype SAT1 gây ra, dự trù kinh phí, vật tư, hóa chất, nhân lực, phương tiện phục vụ công tác giám sát, lấy mẫu, xử lý ổ dịch và các hoạt động phòng, chống dịch khác. Cơ quan chuyên môn chăn nuôi và thú y địa phương thường xuyên thực hiện đánh giá nguy cơ nhiễm vi rút LMLM trên địa bàn, trong đó có nguy cơ vi rút LMLM serotype SAT1 xâm nhập.

Bên cạnh đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã gửi văn bản tới Bộ Công an, Bộ Quốc phòng, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các bộ, ngành có liên quan. Trong đó, đề nghị tăng cường kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ hoạt động vận chuyển, buôn bán động vật, sản phẩm động vật; kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi nhập lậu, vận chuyển trái phép động vật, sản phẩm động vật qua biên giới, ngăn chặn mầm bệnh xâm nhập vào Việt Nam.

Với các đơn vị trực thuộc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã giao nhiệm vụ cụ về công tác chẩn đoán, xét nghiệm vi rút LMLM serotype SAT1; triển khai hoạt động giám sát vi rút LMLM serotype SAT1; xây dựng kế hoạch ứng phó; nhập khẩu vắc xin phòng bệnh khẩn cấp; nghiên cứu, phát triển, sản xuất vắc xin phòng bệnh LMLM serotype SAT1 tại Việt Nam; xây dựng kế hoạch, phương án giám sát, ứng phó, bảo vệ động vật hoang dã cảm nhiễm với mầm bệnh LMLM, nhất là tại các khu vực rừng, vùng đệm, khu bảo tồn, vườn quốc gia và địa bàn có nguy cơ cao; Phối hợp với các lực lượng chức năng ở trung ương và địa phương để tăng cường kiểm soát vận chuyển, buôn bán động vật, sản phẩm động vật qua biên giới, tại cửa khẩu, chợ đầu mối, cơ sở giết mổ và các địa bàn nguy cơ cao.

Cần xây dựng kế hoạch ứng phó với nguy cơ

Để chủ động ngăn chặn, ứng phó hiệu quả với nguy cơ xâm nhập vi rút LMLM serotype SAT1 vào Việt Nam, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất Thủ tướng Chính phủ xem xét, chỉ đạo Bộ Công an, Bộ Quốc phòng và các bộ, ngành có liên quan, theo chức năng, nhiệm vụ được giao, phối hợp chặt chẽ với Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương thực hiện các nhiệm vụ cần thiết.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng đề xuất Thủ tướng Chính phủ cho phép Bộ chủ động ban hành hoặc trình cấp có thẩm quyền ban hành Kế hoạch ứng phó với nguy cơ xâm nhập vi rút LMLM serotype SAT1 vào Việt Nam; chỉ đạo triển khai giám sát chủ động trên phạm vi quốc gia tại các khu vực, địa bàn, đối tượng nguy cơ cao; tổ chức nhập khẩu khẩn cấp vắc xin phù hợp, kiểm nghiệm, khảo nghiệm, đánh giá và hướng dẫn sử dụng theo quy định pháp luật, đáp ứng yêu cầu phòng, chống dịch bệnh trong tình huống cấp bách; nghiên cứu, đề xuất nhiệm vụ khoa học và công nghệ về chẩn đoán, giám sát, giải trình tự gen, đánh giá miễn dịch và nghiên cứu, sản xuất vắc xin phòng bệnh LMLM serotype SAT1 trong nước.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị thuộc Bộ, phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành, địa phương để triển khai đồng bộ các giải pháp phòng ngừa, giám sát, kiểm soát, ứng phó theo đúng quy định pháp luật; bảo đảm chủ động, kịp thời, hiệu quả, không để bị động, bất ngờ

Trung Nguyên

( Nguồn báo Nông nghiệp & Môi trường https://nongnghiepmoitruong.vn/ngan-chan-chung-benh-lo-mom-long-mong-moi-xam-nhap-viet-nam-d807277.html )